اگر برای شما هم این سؤال مطرح شده که بزرگترین آب شیرین کن جهان در کدام کشور است، پاسخ کوتاه این است: عربستان سعودی. این کشور به دلیل قرار گرفتن در منطقهای گرم و خشک و محدودیت منابع آب شیرین طبیعی، سالهاست سرمایهگذاری گستردهای در صنعت نمکزدایی و شیرینسازی آب دریا انجام داده است. نتیجه این سرمایهگذاری، ایجاد برخی از بزرگترین تأسیسات آبشیرینکن جهان است.
بر اساس اطلاعات ثبتشده در Guinness World Records، بزرگترین مجتمع آبشیرینکن جهان از نظر ظرفیت تولید، در شعیبه (Shuaiba) در عربستان سعودی قرار دارد. این مجتمع در مجموع ظرفیت تولید حدود ۲٬۹۹۸٬۰۰۰ مترمکعب آب شیرین در روز را دارد و شامل هشت تأسیسات آبشیرینکن است.
در این مقاله بررسی میکنیم که بزرگترین آب شیرین کن جهان کجاست، چه ظرفیتی دارد، چرا عربستان سعودی به چنین پروژههای عظیمی نیاز دارد و فناوریهای مورد استفاده در آبشیرینکنهای مدرن چگونه به تأمین آب مورد نیاز این کشور کمک میکنند.
بزرگترین آب شیرین کن جهان کجاست؟
بزرگترین مجموعه آب شیرین کن جهان در شعیبه عربستان سعودی قرار دارد. شعیبه در ساحل دریای سرخ واقع شده و یکی از مناطق مهم عربستان در زمینه تولید آب شیرین از آب دریاست.
طبق رکورد گینس، مجتمع آبشیرینکن شعیبه دارای ظرفیت مجموع ۲٬۹۹۸٬۰۰۰ مترمکعب در روز است. این رقم مربوط به مجموع ظرفیت هشت واحد آبشیرینکن موجود در این مجموعه است.
برای درک بهتر این مقدار، هر مترمکعب برابر با هزار لیتر آب است؛ بنابراین ظرفیت اسمی این مجموعه تقریباً معادل ۲٫۹۹۸ میلیارد لیتر آب در روز است. البته ظرفیت اسمی یک تأسیسات لزوماً به این معنا نیست که در تمام روزهای سال دقیقاً با همین میزان تولید فعالیت میکند، زیرا تولید واقعی میتواند به شرایط عملیاتی، تعمیرات، کیفیت آب ورودی و عوامل دیگر وابسته باشد.
چرا عربستان سعودی به آبشیرینکنهای بزرگ نیاز دارد؟
عربستان سعودی یکی از کشورهای خشک جهان است و برخلاف کشورهایی که از رودخانههای بزرگ، بارندگی فراوان یا منابع گسترده آب شیرین سطحی برخوردارند، برای تأمین آب خود با محدودیتهای طبیعی روبهروست.
در چنین شرایطی، آب دریا به یک منبع مهم برای تأمین آب تبدیل میشود. عربستان با دسترسی به دو پهنه آبی مهم، یعنی دریای سرخ و خلیج فارس، امکان توسعه گسترده صنعت شیرینسازی آب دریا را دارد.
آبشیرینکنها با حذف نمک و بخش قابلتوجهی از مواد محلول موجود در آب دریا، آب مناسب برای مصارف مختلف تولید میکنند. این آب پس از طی مراحل تصفیه و کنترل کیفیت میتواند وارد شبکههای تأمین آب شود.
به همین دلیل، صنعت نمکزدایی آب دریا در عربستان تنها یک فعالیت صنعتی نیست؛ بلکه بخشی مهم از زیرساخت تأمین آب کشور محسوب میشود.
مجتمع آبشیرینکن شعیبه چه اهمیتی دارد؟
اهمیت شعیبه فقط به ظرفیت بسیار بالای آن محدود نمیشود. این منطقه نمونهای از مقیاس بسیار بزرگ زیرساختهای آب در عربستان سعودی است.
بر اساس رکورد گینس، مجتمع شعیبه در مجموع هشت تأسیسات آبشیرینکن را در خود جای داده است و مجموع ظرفیت تولید آن به ۲٬۹۹۸٬۰۰۰ مترمکعب در روز میرسد.
وجود چند واحد در یک مجموعه به ایجاد ظرفیت گسترده و امکان مدیریت بهتر تولید آب کمک میکند. در پروژههای بزرگ، تقسیم ظرفیت میان چند واحد میتواند امکان نگهداری، تعمیرات و مدیریت عملیاتی را نیز آسانتر کند.
آبشیرینکن چگونه کار میکند؟
به طور کلی، دو فناوری اصلی در صنعت شیرینسازی آب دریا اهمیت زیادی دارند: روشهای حرارتی و اسمز معکوس یا RO.
۱. شیرینسازی حرارتی
در روشهای حرارتی، آب دریا تحت فرآیندهایی قرار میگیرد که باعث تبخیر آب و سپس چگالش بخار حاصل میشود. نمکها و بسیاری از مواد محلول در مرحله تبخیر باقی میمانند و آب حاصل از چگالش، آب شیرینتری خواهد بود.
یکی از فناوریهای شناختهشده در این حوزه، تقطیر چنداثره یا MED است.
گینس در سال ۲۰۲۳ رکورد بزرگترین واحد آبشیرینکن با فناوری تقطیر چنداثره را نیز به یک تأسیسات در شعیبه عربستان سعودی نسبت داده است. ظرفیت ثبتشده این واحد ۹۲٬۰۰۰ مترمکعب در روز بوده است.
۲. اسمز معکوس
در فناوری Reverse Osmosis یا RO، آب دریا با فشار از میان غشاهای بسیار ریز عبور داده میشود. این غشاها اجازه عبور آب را میدهند، اما بخش بزرگی از نمکها و مواد محلول را جدا میکنند.
اسمز معکوس در سالهای اخیر به یکی از مهمترین فناوریهای آبشیرینکن تبدیل شده است، زیرا میتواند نسبت به برخی فناوریهای حرارتی انرژی کمتری مصرف کند.
برای نمونه، گینس در فوریه ۲۰۲۵ بزرگترین آبشیرینکن اسمز معکوس جهان را با ظرفیت ۶۷۰٬۸۵۲٫۴ مترمکعب در روز در الخبر عربستان سعودی ثبت کرده است.
این موضوع نشان میدهد که عربستان علاوه بر داشتن مجموعههای بسیار بزرگ آبشیرینکن، در توسعه فناوری اسمز معکوس نیز نقش قابلتوجهی دارد.
تفاوت بزرگترین مجتمع آبشیرینکن با بزرگترین واحد آبشیرینکن
هنگام جستوجو درباره «بزرگترین آب شیرین کن جهان» ممکن است با اعداد و نامهای مختلفی روبهرو شوید. دلیل آن این است که معیار «بزرگترین» همیشه یکسان نیست.
گاهی یک رکورد مربوط به مجموع ظرفیت یک مجتمع است و گاهی یک رکورد به ظرفیت یک واحد مستقل مربوط میشود.
برای مثال، رکورد گینس برای بزرگترین تأسیسات آبشیرینکن از نظر ظرفیت، مجتمع شعیبه را با ظرفیت مجموع ۲٬۹۹۸٬۰۰۰ مترمکعب در روز معرفی میکند.
از طرف دیگر، رکورد بزرگترین آبشیرینکن اسمز معکوس به تأسیسات AlKhobar RO2 در عربستان تعلق دارد که ظرفیت آن ۶۷۰٬۸۵۲٫۴ مترمکعب در روز اعلام شده است.
بنابراین اگر سؤال این باشد که بزرگترین مجتمع آبشیرینکن جهان در کدام کشور است؟ پاسخ عربستان سعودی است؛ اما اگر نوع فناوری یا معیار ظرفیت تغییر کند، ممکن است نام پروژه دیگری مطرح شود.
عربستان؛ یکی از قطبهای اصلی شیرینسازی آب در جهان
عربستان سعودی سالهاست که روی توسعه ظرفیت نمکزدایی سرمایهگذاری کرده است. دلیل اصلی این موضوع، نیاز کشور به تأمین پایدار آب در شرایط اقلیمی خشک است.
بر اساس رکورد گینس، شبکه آبشیرینکن متعلق به شرکت Saline Water Conversion Corporation یا SWCC نیز از نظر ظرفیت تولید در سطح بسیار بزرگی قرار دارد. گینس ظرفیت این شبکه را ۴٬۱۹۷٬۵۰۰٬۰۰۰ مترمکعب ثبت کرده و اعلام کرده است که این مجموعه در زمان ثبت رکورد شامل ۳۰ کارخانه آبشیرینکن و ۱۱۵ ایستگاه تصفیه بوده است.
این ارقام نشان میدهد که صنعت آبشیرینکن در عربستان یک پروژه منفرد نیست، بلکه شبکهای گسترده از تأسیسات تولید و تصفیه آب را شامل میشود.
بزرگترین آب شیرین کن جهان چقدر آب تولید میکند؟
برای پاسخ ساده به این سؤال باید به ظرفیت ثبتشده مجتمع شعیبه توجه کنیم.
ظرفیت روزانه این مجتمع حدود:
۲٬۹۹۸٬۰۰۰ مترمکعب در روز
است.
از آنجا که هر مترمکعب معادل هزار لیتر است، این مقدار برابر با حدود:
۲٬۹۹۸٬۰۰۰٬۰۰۰ لیتر در روز
خواهد بود.
البته این عدد ظرفیت تولید اعلامشده است و نباید آن را با میزان مصرف واقعی یا تولید لحظهای یک روز خاص یکسان دانست.
آیا آب تولیدشده برای آشامیدن مناسب است؟
آب خروجی از آبشیرینکن پس از فرآیند نمکزدایی هنوز ممکن است نیازمند مراحل تکمیلی تصفیه و تنظیم کیفیت باشد. در سامانههای تأمین آب شهری، آب پس از طی مراحل مختلف، از نظر پارامترهای کیفی بررسی میشود تا برای مصرف موردنظر مناسب باشد.
فرآیند آبشیرینسازی تنها حذف نمک نیست؛ بلکه کنترل کیفیت آب، مدیریت مواد معدنی، ضدعفونی و انتقال آن نیز اهمیت دارد.
به همین دلیل، یک پروژه بزرگ آبشیرینکن را باید بخشی از یک زنجیره کامل تأمین آب دانست، نه یک دستگاه ساده که مستقیماً آب دریا را به آب آشامیدنی تبدیل میکند.
چالشهای بزرگ آبشیرینکنها چیست؟
با وجود مزایای بسیار، احداث و بهرهبرداری از آبشیرینکنهای عظیم با چالشهایی همراه است.
مصرف انرژی
یکی از مهمترین موضوعات، انرژی موردنیاز برای شیرینسازی آب دریاست. بهخصوص در روشهای حرارتی، تأمین انرژی اهمیت زیادی دارد.
در فناوری اسمز معکوس نیز برای عبور آب از غشاها به فشار بالا نیاز است. به همین دلیل، کاهش مصرف انرژی یکی از اهداف اصلی مهندسان این صنعت است.
گینس در سال ۲۰۲۶ رکورد کمترین مصرف انرژی برای مرحله جداسازی آب در یک فرآیند اسمز معکوس را به یک پروژه در عربستان نسبت داده است. مصرف ثبتشده ۱٫۵۵ کیلوواتساعت به ازای هر مترمکعب بوده است.
پساب شور
پس از جداسازی آب شیرین از آب دریا، جریان بسیار شور و غلیظی نیز ایجاد میشود که معمولاً به آن آب شورابه یا Brine گفته میشود.
مدیریت این جریان یکی از مسائل مهم زیستمحیطی در صنعت آبشیرینکن است. طراحی صحیح سیستمهای برداشت آب دریا و تخلیه شورابه میتواند در کاهش اثرات زیستمحیطی نقش داشته باشد.
هزینه ساخت و نگهداری
آبشیرینکنهای بزرگ پروژههایی با تجهیزات پیچیده، خطوط انتقال، سیستمهای پمپاژ، واحدهای تصفیه و زیرساختهای گسترده هستند. بنابراین ساخت و نگهداری آنها به سرمایهگذاری قابلتوجه و نیروی متخصص نیاز دارد.
چرا شعیبه برای ساخت چنین پروژهای انتخاب شده است؟
موقعیت ساحلی شعیبه یکی از عوامل مهم در توسعه زیرساختهای آبشیرینکن این منطقه است. قرار گرفتن در کنار دریای سرخ امکان دسترسی مستقیم به آب دریا را فراهم میکند.
از سوی دیگر، نزدیک بودن زیرساختهای مرتبط با تولید و انتقال آب، این منطقه را به یکی از نقاط مهم صنعت آب در عربستان تبدیل کرده است.
در پروژههای نمکزدایی، نزدیکی به منبع آب دریا ضروری است؛ زیرا انتقال حجم بسیار زیادی از آب دریا به مسافتهای طولانی میتواند هزینه و مصرف انرژی را افزایش دهد.
نقش آبشیرینکنها در آینده تأمین آب
با افزایش جمعیت شهرها و رشد تقاضای آب، کشورهایی که با کمبود منابع آب شیرین مواجه هستند، بیش از گذشته به فناوریهای تصفیه و نمکزدایی توجه خواهند کرد.
عربستان سعودی یکی از نمونههای شاخص این روند است. توسعه پروژههایی مانند شعیبه نشان میدهد که نمکزدایی آب دریا میتواند در مقیاس بسیار بزرگ برای تأمین آب مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، آینده صنعت آبشیرینکن تنها به ساخت تأسیسات بزرگتر وابسته نیست. کاهش مصرف انرژی، افزایش عمر غشاها، مدیریت بهتر شورابه، استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش هزینههای عملیاتی نیز از موضوعات مهم این صنعت هستند.
بزرگترین آب شیرین کن جهان در کدام کشور است؟ پاسخ نهایی
اگر منظور از بزرگترین آب شیرین کن جهان، بزرگترین مجتمع آبشیرینکن از نظر ظرفیت تولید آب باشد، این مجموعه در عربستان سعودی و در منطقه شعیبه در ساحل دریای سرخ قرار دارد.
طبق رکورد ثبتشده توسط Guinness World Records، مجتمع آبشیرینکن شعیبه با مجموع ظرفیت ۲٬۹۹۸٬۰۰۰ مترمکعب در روز و شامل هشت تأسیسات آبشیرینکن، در زمان ثبت رکورد بزرگترین مجتمع آبشیرینکن جهان بوده است.
همچنین عربستان در زمینه آبشیرینکنهای اسمز معکوس نیز رکوردهای مهمی دارد؛ از جمله تأسیسات AlKhobar RO2 با ظرفیت ۶۷۰٬۸۵۲٫۴ مترمکعب در روز که در سال ۲۰۲۵ به عنوان بزرگترین آبشیرینکن اسمز معکوس ثبت شد.
بنابراین میتوان گفت عربستان سعودی یکی از مهمترین کشورهای جهان در زمینه شیرینسازی آب دریا است و بزرگترین مجتمع آبشیرینکن ثبتشده جهان در شعیبه این کشور قرار دارد.
سوالات متداول
بزرگترین آب شیرین کن جهان در کدام کشور است؟
بزرگترین مجتمع آبشیرینکن جهان از نظر ظرفیت ثبتشده در عربستان سعودی و در منطقه شعیبه قرار دارد.
ظرفیت بزرگترین آب شیرین کن جهان چقدر است؟
ظرفیت مجموع مجتمع شعیبه طبق رکورد گینس حدود ۲٬۹۹۸٬۰۰۰ مترمکعب در روز است.
بزرگترین آبشیرینکن اسمز معکوس جهان کجاست؟
طبق رکورد گینس، بزرگترین آبشیرینکن اسمز معکوس در الخبر عربستان سعودی قرار دارد و ظرفیت ثبتشده آن ۶۷۰٬۸۵۲٫۴ مترمکعب در روز است.
چرا عربستان آب دریا را شیرین میکند؟
کمبود منابع طبیعی آب شیرین و شرایط اقلیمی خشک باعث شده است که شیرینسازی آب دریا نقش مهمی در تأمین آب عربستان داشته باشد.
آیا فقط عربستان از آبشیرینکن استفاده میکند؟
خیر. کشورهای مختلفی در مناطق خشک و کمآب از فناوری نمکزدایی استفاده میکنند، اما عربستان یکی از بزرگترین ظرفیتهای جهان را در این حوزه در اختیار دارد.
جمعبندی
پاسخ پرسش «بزرگترین آب شیرین کن جهان در کدام کشور است؟» در حال حاضر عربستان سعودی است. مجتمع شعیبه در ساحل دریای سرخ با ظرفیت مجموع نزدیک به ۳ میلیون مترمکعب آب در روز، نمونهای شاخص از مقیاس صنعت نمکزدایی در این کشور است. در کنار این مجتمع، پروژههای بزرگ دیگری مانند تأسیسات اسمز معکوس الخبر نیز نشان میدهند که عربستان در حال توسعه فناوریهای جدیدتر و کارآمدتر برای تأمین آب است.